หมาชอบกินของไม่ใช่อาหาร ก้อนหิน ถุงเท้า ผ้าอ้อม สิ่งนี้คือภาวะพิคา อันตรายแค่ไหนและจัดการอย่างไร
Pica in Dogs
หมาที่กินของที่ไม่ใช่อาหาร เช่น ก้อนหิน ถุงเท้า ดิน กระดาษ หรือแม้แต่ขยะ ถือเป็นพฤติกรรมที่เรียกว่า ภาวะพิคา (pica) แม้บางครั้งดูแค่เล่นสนุก แต่บางกรณีเกิดจากปัญหาสุขภาพและอาจอันตรายถึงชีวิต บทความนี้จะช่วยแยกสาเหตุและแนวทางจัดการ
ภาวะพิคาคืออะไรและต่างจากการเคี้ยวเล่นอย่างไร
หมาทุกตัวชอบใช้ปากสำรวจสิ่งแวดล้อม การเคี้ยวเล่นเป็นเรื่องปกติ แต่พิคาคือการกินของที่ไม่ใช่อาหารอย่างตั้งใจและซ้ำ ๆ เช่น กลืนก้อนหิน แทะดิน เลียปูน หรือกินผ้าอ้อม ซึ่งต่างจากการเคี้ยวที่แค่ปั่นปากแล้วคายทิ้ง พฤติกรรมนี้พบได้ในหมาทุกวัย แต่ลูกหมาที่กำลังคัดฟันจะชอบเคี้ยวมากเป็นพิเศษ
- กินก้อนหิน ดิน ทราย หรือเศษปูน
- กลืนถุงเท้า ผ้า เชือก ฟองน้ำ หรือของเล่นชิ้นเล็ก
- กินกระดาษ พลาสติก หรือขยะในถัง
- เลียหรือกินอุจจาระของตัวเองหรือสัตว์อื่น
- ปั้นปากเคี้ยวแต่ไม่ค่อยกลืนลงไปจริง
สาเหตุที่แท้จริงมีอะไรบ้าง
| สาเหตุ | คำอธิบาย | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| พฤติกรรมและสิ่งแวดล้อม | เบื่อ ถูกทิ้งไว้คนเดียว เล่นน้อย | หมาเหงากินรองเท้าตอนไม่มีใครอยู่บ้าน |
| ขาดสารอาหาร | อาหารไม่ครบถ้วนหรือย่อยได้น้อย | หมากินดินหรือเลียปูน |
| โรคทางกาย | พยาธิ โลหิตจาง โรคระบบย่อยอาหาร | หมากินขยะแล้วอาเจียน |
| ความเครียดหรือวิตกกังวล | เครียดจากเสียงดังหรือการเปลี่ยนบ้าน | หมากลัวเสียงพลุแล้วแทะประตู |
อันตรายที่ต้องระวัง
ของมีคมหรือสารพิษ เช่น แบตเตอรี่ ยาฆ่าแมลง หรือช็อกโกแลตที่ปนกับขยะ ยิ่งอันตรายร้ายแรง ถ้าสงสัยว่าหมากินสารพิษ ควรโทรปรึกษาสัตวแพทย์ทันที ห้ามทำให้อาเจียนเองโดยไม่ได้รับคำแนะนำ
วิธีจัดการและป้องกัน
- กำจัดสิ่งที่หมากินได้ออกจากบริเวณที่หมาเข้าถึง เช่น เก็บรองเท้า ถุงเท้า ของชิ้นเล็ก และใช้ถังขยะที่มีฝาปิด
- เพิ่มเวลาเดินเล่นและเล่นแบบใช้พลังงาน ทั้งกายและใจ เช่น ของเล่นยัดขนม เกมดมกลิ่น
- ปรับอาหารให้ครบถ้วนและตรงตามวัย ถ้าสงสัยขาดสารอาหาร ให้สัตวแพทย์แนะนำอาหารหรืออาหารเสริม
- เมื่อเห็นหมากำลังจะกินของไม่ใช่อาหาร ให้เรียกเบี่ยงเบนด้วยของเล่นหรือขนม แล้วชมเมื่อมันหันมาสนใจของเล่น
- ถ่ายภาพหรือจดบันทึกว่าหมากินอะไรเมื่อไหร่ เพื่อให้สัตวแพทย์วินิจฉัยได้ตรงจุด
ความจริง: พิคามักมีสาเหตุลึกซึ้งกว่าการดื้อ เช่น ความเบื่อ ความเครียด หรือโรคทางกาย การลงโทษอาจทำให้หมากินของต้องห้ามตอนที่เราไม่เห็นเท่านั้น ควรหาสาเหตุและจัดการที่ต้นเหตุ
เมื่อไรต้องพาหมาไปพบสัตวแพทย์
ถ้าหมาเริ่มกินสิ่งที่ไม่ใช่อาหารทั้งที่ก่อนหน้านี้ไม่เคยทำ พฤติกรรมรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ น้ำหนักลด กินจุผิดปกติ หรือมีอาการอาเจียน ท้องเสียร่วมด้วย ควรพาตรวจเพื่อคัดกรองโรคทางกาย เช่น พยาธิ โรคระบบย่อยอาหาร หรือภาวะขาดสารอาหารก่อนการปรับพฤติกรรม
หมาพันธุ์เล็กเริ่มกินก้อนหินในสวนเป็นประจำ เจ้าของดุแล้วแต่ไม่ดีขึ้น พอตรวจพบว่าหมาเป็นโรคพยาธิและอาหารย่อยไม่ดี สัตวแพทย์รักษาพยาธิและปรับอาหาร ประกอบกับเพิ่มเวลาเล่น อาการกินก้อนหินค่อย ๆ หายไปภายในเดือนเดียว
คำถามพบบ่อย
หมาตัวเล็กกว่ากินของไม่ใช่อาหารบ่อย ๆ เป็นเพราะขาดอะไร?
อาจขาดสารอาหารบางชนิด เช่น ธาตุเหล็ก หรือได้รับพลังงานไม่พอ แต่ไม่ควรเดาเอาเอง ควรให้สัตวแพทย์ตรวจและประเมินอาหาร เพื่อปรับสูตรให้เหมาะสมกับวัยและขนาดตัว
หมาที่กินถุงเท้าแล้วอาเจียน ต้องพาหมอไหม?
ควรพาทันที เพราะถุงเท้าอาจอุดตันลำไส้ การรอให้ขับออกมาเองเสี่ยงอันตราย ถ้าหมาอาเจียนถี่ ซึม หรือไม่กินอาหารถือเป็นกรณีฉุกเฉิน
ของเล่นยัดขนมช่วยแก้อาการกินของไม่ใช่อาหารได้จริงไหม?
ได้ในหลายราย เพราะช่วยตอบโจทย์ทั้งการเคี้ยวและระบายพลังงาน แต่ถ้าสาเหตุเป็นโรคทางกาย ของเล่นอย่างเดียวอาจไม่พอ ควรตรวจหาสาเหตุร่วมด้วย
หมากินอุจจาระตัวเองเป็นพิคาไหม?
การกินอุจจาระ (coprophagia) จัดเป็นพฤติกรรมแยกจากพิคา พบบ่อยในลูกหมา มักเกิดจากการเลียนแบบหรือความเบื่อ แต่ถ้าเป็นต่อเนื่องในหมาโต ควรตรวจสุขภาพและปรึกษาสัตวแพทย์
