CChocoMoji
หน้าแรกความรู้สัตว์เลี้ยงอาการที่พบบ่อยหมาแมวน้ำหนักลดโดยไม่ได้ลดอาหาร ตัวผอมลงเรื่อย ๆ ต้องตรวจหาสาเหตุอะไรบ้าง

หมาแมวน้ำหนักลดโดยไม่ได้ลดอาหาร ตัวผอมลงเรื่อย ๆ ต้องตรวจหาสาเหตุอะไรบ้าง

Unexplained Weight Loss in Dogs and Cats

แมวสุนัขอาการ

น้ำหนักที่ลดลงโดยที่เรายังให้อาหารเท่าเดิมหรือมากกว่าเดิม ไม่ใช่เรื่องที่มองข้ามได้ เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคที่ยังไม่แสดงอาการอื่น บทความนี้จะช่วยให้รู้วิธีชั่งน้ำหนักที่ถูกต้อง สาเหตุที่เป็นไปได้ และสิ่งที่สัตวแพทย์จะตรวจ

แมวกำลังยืนชั่งน้ำหนักบนเครื่องชั่งของคลินิกสัตวแพทย์
ภาพ: File:Cat on a veterinary scale.png · CC BY-SA 4.0 · RL0919

น้ำหนักลดแบบไหนที่ต้องกังวล

สัตว์เลี้ยงที่ลดน้ำหนักทั้งที่กินปกติหรือกินเท่าเดิม มักบ่งชี้ว่าร่างกายใช้พลังงานผิดปกติหรือดูดซึมสารอาหารไม่ได้ น้ำหนักที่ลดลงเกินร้อยละ 5–10 ของน้ำหนักตัวภายในระยะเวลาสั้น หรือคลำพบซี่โครงชัดและเอวคอดลงอย่างเห็นได้ชัด ควรตรวจหาสาเหตุ

  • ซี่โครงและกระดูกเชิงกรานยื่นชัดจนสัมผัสได้
  • กล้ามเนื้อลีบลง โดยเฉพาะช่วงขาและหลัง
  • ขนหยาบกระด้างหรือร่วงมากขึ้น
  • กินอาหารเท่าเดิมหรือมากขึ้นแต่น้ำหนักยังลด
  • ซึม เฉื่อย ไม่อยากเล่น หรือกินน้อยลงร่วมด้วย

สาเหตุที่เป็นไปได้ของน้ำหนักลด

สาเหตุพบบ่อยในสัญญาณร่วม
พยาธิในลำไส้ลูกหมา ลูกแมว หรือสัตว์ที่กินของแปลกท้องร่วง ท้องป่อง กินจุแต่ผอม
โรคฟันและช่องปากหมาแมววัยกลางคนขึ้นไปกลิ่นปาก กินลำบาก น้ำลายไหล
เบาหวานหมาแมววัยกลางคนที่น้ำหนักเกินกินจุ ดื่มน้ำมาก ปัสสาวะมาก
โรคไตเรื้อรังแมวสูงอายุดื่มน้ำมาก ซึม เบื่ออาหาร
ไทรอยด์เป็นพิษแมวสูงอายุกินจุ น้ำหนักลด ขนยุ่ง
มะเร็งหรือเนื้องอกหมาแมวทุกวัยก้อน เบื่ออาหาร ซึมเรื้อรัง
ในแมวสูงอายุ ไทรอยด์เป็นพิษและโรคไตเรื้อรังเป็นสาเหตุน้ำหนักลดที่พบบ่อย ส่วนในสุนัข มะเร็งและโรคหัวใจหรือระบบย่อยอาหารพบได้บ่อย การตรวจเลือดและปัสสาวะช่วยคัดกรองได้หลายโรคในครั้งเดียว

สิ่งที่สัตวแพทย์ตรวจ

ขั้นตอนการตรวจ
  1. ชั่งน้ำหนักและประเมินคะแนนสภาพร่างกาย (body condition score) เทียบกับครั้งก่อน
  2. ตรวจร่างกายละเอียด รวมถึงคลำก้อน ตรวจฟันและช่องปาก ฟังเสียงหัวใจและปอด
  3. ตรวจเลือด เพื่อดูการทำงานของตับ ไต ระดับน้ำตาล ไทรอยด์ และเม็ดเลือด
  4. ตรวจปัสสาวะเพื่อคัดกรองโรคไตและเบาหวาน
  5. บางรายถ่ายภาพเอ็กซ์เรย์หรืออัลตราซาวนด์เพื่อตรวจหาความผิดปกติภายใน

การนำประวัติอาหาร พฤติกรรมการกิน และบันทึกน้ำหนักที่บ้านไปให้สัตวแพทย์ จะช่วยให้วินิจฉัยได้แม่นยำขึ้น ควรจดว่าสัตว์กินอะไร ปริมาณเท่าไร และน้ำหนักลดมาเมื่อไหร่

ดูแลระหว่างรอตรวจ

ชั่งน้ำหนักด้วยเครื่องชั่งเดียวกันทุกสัปดาห์และจดบันทึกไว้ ถ้าสัตว์ยังกินได้ปกติให้ปล่อยกินตามปกติ อย่าเปลี่ยนอาหารหรือลดปริมาณเอง เพราะการวินิจฉัยที่ถูกต้องสำคัญกว่าการแก้แบบคาดเดา ถ้าสัตว์ไม่กินอาหารหรือซึมลง ให้พบสัตวแพทย์โดยเร็ว

ห้ามให้ยากระตุ้นความอยากอาหารหรือยาใด ๆ ของคนกับหมาแมวเด็ดขาด และห้ามฝืนให้อาหารทางปากถ้าสัตว์อาเจียนหรือซึมมาก ควรพบสัตวแพทย์เพื่อตรวจและวางแผนการดูแล

เมื่อไรต้องพบสัตวแพทย์ด่วน

พบสัตวแพทย์ทันทีถ้า สัตว์ไม่กินอาหารและไม่ดื่มน้ำเกิน 24 ชั่วโมง อาเจียนถี่ มีท้องร่วงมาก ซึมลงกะทันหัน หรือมีก้อนที่คลำได้และน้ำหนักลดร่วมด้วย เพราะบางโรคถ้ารักษาช้าอาจอันตรายถึงชีวิต

ตัวอย่างจากคลินิก

แมววัย 10 ปีเริ่มผอมลงทั้งที่กินจุขึ้น เจ้าของสังเกตว่าดื่มน้ำเยอะและปัสสาวะบ่อย ตรวจเลือดพบไทรอยด์เป็นพิษ หลังให้ยาควบคุมไทรอยด์และปรับอาหาร น้ำหนักแมวค่อย ๆ กลับมาเพิ่มและกลับมาซนตามเดิมภายในสองเดือน

เรื่องน่ารู้: การลดน้ำหนักโดยไม่ได้ตั้งใจในหมาและแมวอาจเกิดจากหลายสาเหตุ ตั้งแต่พยาธิ โรคฟัน ไปจนถึงโรคไตเรื้อรัง เบาหวาน ไทรอยด์ หรือมะเร็ง การพบตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้รักษาได้ทันและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

คำถามพบบ่อย

ชั่งน้ำหนักแมวที่บ้านยังไงให้แม่นยำ?

ชั่งน้ำหนักตัวพร้อมอุ้มแมวแล้วลบน้ำหนักตัวเรา หรือใช้เครื่องชั่งสำหรับสัตว์ที่ร้านบางแห่ง ทำทุกสัปดาห์เวลาเดียวกันก่อนอาหาร เพื่อเปรียบเทียบแนวโน้ม

หมาแก่ผอมลงตามวัยปกติไหม?

การผอมลงตามอายุเป็นสิ่งที่พบบ่อยจากกล้ามเนื้อลีบ แต่ไม่ควรปล่อยไว้เฉย ๆ เพราะอาจซ่อนโรคไต ฟัน หรือมะเร็ง ควรตรวจสุขภาพปีละครั้งและรายงานน้ำหนักที่เปลี่ยนไปให้สัตวแพทย์

น้ำหนักลดแค่ไหนเรียกว่าผิดปกติ?

การลดลงเกินร้อยละ 5–10 ของน้ำหนักตัวภายใน 1–2 เดือนโดยไม่ได้ตั้งใจถือว่าผิดปกติ ควรพาสัตวแพทย์ตรวจหาสาเหตุ

ปรับอาหารเองได้ไหมถ้าสงสัยว่าแมวผอม?

ไม่ควรปรับอาหารเองก่อนทราบสาเหตุ เพราะการให้อาหารมากขึ้นในโรคบางชนิด เช่น โรคไตหรือเบาหวาน อาจไม่ช่วยหรือแย่ลง ให้สัตวแพทย์วินิจฉัยและแนะนำอาหารเฉพาะโรคก่อน

แหล่งอ้างอิง

VCA — Testing for Weight Loss in Cats

แมว — วิกิพีเดียภาษาไทย